BATI AKDENİZ TARIMSAL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ

ANA SAYFA                                                   ÜRÜNLERİMİZ

MANDARİN

 

           

Dünyada Mandarin Yetiştiriciliği

Mandarinin anavatanı, kesin olmamakla birlikte kuzeydoğu Hindistan veya güneybatı Çin olarak bilinmektedir. 2009 yılı üretim verilerine göre Dünya turunçgil üretiminin
% 24,6’sını (30.587.778 ton) mandarinler oluşturmaktadır. Önemli mandarin üreticisi ülkeler, Çin ( 17.772.593 ton), İspanya (2.026.200 ton) ve İtalya (880.500 ton)’dır.

 

         Güneydoğu Asya’da mandarin yetiştiriciliğinin M.Ö. 12. yüzyıla dayandığı bildirilmektedir. 1805 yılında İngilizlerce Malta Adasına getirilen mandarinin, Akdeniz Bölgesinde asıl gelişmesini gösterdiği bildirilmektedir. Mandarinin diğer turunçgil türlerine göre soğuklara daha dirençli olması geniş bir adaptasyon yeteneği sağlamıştır. Çöl iklimi, semi tropik ve subtropik iklimlerde yetiştirilebilmektedir. Ancak bazı çeşitler kaliteli ürün için belli iklimleri istemektedir.

 

         Hodgson mandarinleri dört grup altında toplamıştır.

- Satsuma grubu (Citrus unshiu Marc.) (Owari, Claussellina, Okitsu Wase, Miyagawa Wase vb.)

- Akdeniz mandarini (Citrus deliciosa) (Yerli mandarin, Apireno vb.)

- King mandarini (Citrus nobilis ) (King)

- Normal mandarinler (Citrus reticulata Blanco) (Klemantin, Lee, Nova, Fortune, Lee vb.)

 Dünya’da 2009 yılı verilerine göre 21.591.700 ha alanda 30.587.778 ton mandarin üretimi yapılmaktadır (Çizelge 1). Dünya’da 2004-2009 yılları arasında mandarin yetiştiriciliği yapılan alanlarda yaklaşık % 16,3 artış olmasına rağmen, üretim miktarında yaklaşık % 30,6 oranında artış olmuştur (FAO 2010). 2009 yılı üretim rakamlarına göre önemli mandarin üreticisi ülkeler Çizelge.2’de verilmiştir (FAO 2010).

 Çizelge 1. Dünya’da yıllara göre  mandarin yetiştiriciliği yapılan alan ve üretim miktarları.

Yıllar

Üretim

Alanı (Ha)

Üretim Miktarı (Ton)

2004

1.856.296

23.416.940

2005

1.932.675

23.750.424

2006

2.050.538

25.934.377

2007

2.156.181

27.868.891

2008

2.154.345

28.556.834

2009

2.159.170

30.587.778

 Çizelge 2. Önemli mandarin üreticisi ülkeler

SIRA NO

ÜLKE

ÜRETİM MİKTARI (ton)

1

Çin

17.772.593

2

İspanya

2.026.200

3

İtalya

880.500

4

Türkiye

846.390

5

Mısır

760.000

6

Arjantin

520.000

7

Fas

450.000

8

ABD

401.880

Not: Japonya’nın mandarin üretim verilerine ulaşılamadığından dikkate alınmamıştır.

Türkiye’de Mandarin Yetiştiriciliği

      Türkiye’de 2004-2009 yılları arasında mandarin üretim alanı bakımından çok büyük bir artış olmamasına rağmen üretim miktarı bakımından yaklaşık % 26’lık bir artış meydana gelmiştir. (Çizelge 3).

Çizelge 3. Türkiye’de yıllara göre  mandarin yetiştiriciliği yapılan alan ve üretim miktarları.

Yıllar

Üretim

Alanı (Ha)

Üretim Miktarı (Ton)

2004

30.300

670.000

2005

30.800

715.000

2006

31.520

791.255

2007

31.700

744.339

2008

30.782

756.473

2009

30.770

846.390

         Ülkemiz mandarin üretiminin % 79’unu Akdeniz Bölgesi, % 16,5’ini Ege Bölgesi,
% 4’ünü Marmara Bölgesi ve % 0,5’ni Karadeniz Bölgesi gerçekleştirmektedir. Ülkemizin 2009 yılında 1.184.608 ton olan toplam turunçgil ihracatı içerisinde mandarinler 369.141 ton ihracat rakamı ile limonlardan sonra ikinci sırada yer almakta olup, toplam turunçgil ihracatının yaklaşık % 31,2’sini oluşturmaktadır. Mandarin ihracatı yapılan önemli ülkeler sırasıyla; Rusya Federasyonu, Ukrayna, Irak, Romanya ve Suudi Arabistan’dır.

Türkiye’de Mandarin Yetiştiriciliğine BATEM’in Katkısı

1934 yılında Enstitümüzün kurulmasıyla birlikte turunçgiller konusunda faaliyetlere başlanmış, ilk yıllarda turunçgil yetiştirme teknikleri ve standart çeşitlerin belirlenmesi konularında araştırmalar yapılmış, bu faaliyetlere üretim çalışmalarıyla devam etmiştir.

         1960 lı yıllara kadar Türkiye’nin turunçgil ithal eden bir ülke konumundan ihraç eden bir ülke haline gelmesinde Enstitümüzün çok önemli katkıları olmuştur.

Ülkemize değişik yollarla gelen 13 mandarin çeşidinin Batı Akdeniz Bölgesine adaptasyon çalışmaları tamamlanmış ve Klemantin mandarini yanında Robinson, Lee-I,
Lee-II, Nova-I, Nova-III ve Fairchild çeşitleri bölgeye uygun bulunmuştur.

         “Turuçgillerde Aşı gözü Seleksiyon-Sertifikasyon ve Çeşit Geliştirme Projesi” kapsamında Akdeniz Bölgesinden seçilen 136 birey üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda 1 Klemantin ve 2 Satsuma mandarini öne çıkmış ve bu bireyler Enstitümüz tarafından tescile sunulmuş ve tescil işlemlerine devam edilmektedir.

Enstitümüzde 1987 yılında FAO destekli bir proje ile Türkiye’de ilk olarak virüs ve virüs benzeri hastalıklardan temiz turunçgil aşı gözü ve sertifikalı fidan üretimi gerçekleştirilerek 1992 yılından itibaren dağıtımı gerçekleştirilen aşı gözü ve fidanlarla Hatay’dan İzmir’e kadar Akdeniz ve Ege Bölgesi turunçgil bahçelerinin temiz fidanlarla kurulmasında Enstitümüzün çok önemli katkıları olmuştur ve Enstitümüzde yürütülmekte olan “Türkiye Turunçgil Çeşit Geliştirme Programı” ile bu çalışmaların sürekliliği sağlanmaktadır.  

Ülkemiz Milli Çeşit Listesi’nde yer alan ticari mandarin çeşitlerinin çoğunun çeşit sahibi olan Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, bu çeşitlerin Damızlık Ana Parsellerini kurmakla görevlendirilmiştir.

Enstitümüzde halen, “Melezleme Yoluyla Yeni Mandarin Çeşitlerinin Geliştirilmesi” ve Çekirdeksiz ve Periyodisite Göstermeyen Yerli Mandarin Tiplerinin Belirlenmesi” projeleri ile yeni mandarin çeşitlerinin ülkemize kazandırılması çalışmalarına devam edilmektedir.

Enstitümüz turunçgiller konusunda yürüttüğü ve yürütmekte olduğu çalışmalar ile 1934 yılından itibaren turunçgiller konusunda üstlenmiş olduğu misyonunu devam ettirmektedir.

MANDARİN ÇEŞİTLERİ

OKİTSU WASE CLAUSELLİNA SATSUMA OWARİ
MARİSOL KLEMANTİNA FİNA CLEMANULES
KLEMANTİN LEE ROBİNSON
FREMONT YERLİ APİRENO MİNNEOLA TANJELO
FORTUNE    

  OKİTSU WASE  

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

20 Eylül-20 Ekim

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-8

Ağaç Habitusu

Kuvvetli

Dikenlilik Durumu

Dikenli

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

3-5

Meyve Kabuk Rengi

Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

80-100

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Koyu Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı ve Lezzetli

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

130-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN

  CLAUSELLİNA  

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

Ekim

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-8

Ağaç Habitusu

Küçük ve düzensiz

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Az

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

3-5

Meyve Kabuk Rengi

Sarı-Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

100-160

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Koyu Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı ve Lezzetli

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

130-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN

 

SATSUMA OWARİ

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilsiz

Hasat Dönemi

5 Ekim-5Kasım

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-8

Ağaç Habitusu

Yayvan Taçlı

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

3-5

Meyve Kabuk Rengi

Sarı-Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

80-100

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı ve Lezzetli

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

130-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN

 

MARİSOL

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

Eylül sonu- Ekim başı

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-6

Ağaç Habitusu

Geniş

Dikenlilik Durumu

Bazen Dikenli

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

60-65

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Ticari Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Lezzetli

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

100-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN

 

KLEMANTİNA FİNA

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

15 Ekim-15 Kasım

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Yuvarlak orta büyüklükte

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Koyu Turuncu

Pürüzlülük

Pürüzsüz

Meyve Ağırlığı (gr)

50-60

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Ticari Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı ve Lezzetli

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

130-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
  CLEMANULES  

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilsiz

Hasat Dönemi

20 Ekim-20 Kasım

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Kuvvetli

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Koyu Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

65-75

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Orta

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Ticari Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

130-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

KLEMANTİN

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilsiz

Hasat Dönemi

20 Ekim-10 Aralık

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Yuvarlak orta büyüklükte

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Az

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Koyu Turuncu

Pürüzlülük

Pürüzsüz

Meyve Ağırlığı (gr)

50-70

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Ticari Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Koyu Turuncu

Tad ve Lezzet

Kendine özgü aromalı

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

150-180

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

LEE

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

Kasım-Aralık

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-5

Ağaç Habitusu

Yuvarlak orta büyüklükte

Dikenlilik Durumu

Az Dikenli

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Turuncu

Pürüzlülük

Pürüzsüz

Meyve Ağırlığı (gr)

120-130

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Orta

Puflaşma

Az

Çekirdeklilik

Çekirdekli

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

150-180

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

ROBİNSON

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

Kasım-Aralık

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Var

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Dikine ve Yanlara

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Az

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Koyu Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

120-130

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Az

Çekirdeklilik

Çekirdekli

Meyve Eti Rengi

Koyu sarı -turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

150-180

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

FREMONT

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

10 Aralık-20 Ocak

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Kuvvetli ve Dik

Dikenlilik Durumu

Az Dikenli

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Kırmızı-Turuncu

Pürüzlülük

Pürüzsüz

Meyve Ağırlığı (gr)

60-80

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Zor

Puflaşma

Yok

Çekirdeklilik

Çok Çekirdekli

Meyve Eti Rengi

Koyu Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı ve Lezzetli

Meyve Suyu

Çok Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

100-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

YERLİ APİRENO

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

15 Aralık-15 Ocak

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Yok

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Orta Büyüklükte

Dikenlilik Durumu

Dikensiz

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Var

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Sarı-Kirli sarı

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

50-70

Kabuk Kalınlığı

Orta

Soyulabilirlik

Zor

Puflaşma

Orta

Çekirdeklilik

Çekirdekli

Meyve Eti Rengi

Açık Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı

Meyve Suyu

Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

100-150

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

MİNNEOLA TANJELO

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

Ocak-Şubat

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Var

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Kuvvetli, Geniş taçlı

Dikenlilik Durumu

Dikenli

Periyodisite Durumu

Var

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

6-7

Meyve Kabuk Rengi

Koyu Kırmızı-Turuncu

Pürüzlülük

Pürüzsüz

Meyve Ağırlığı (gr)

100-125

Kabuk Kalınlığı

Orta

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Az

Çekirdeklilik

Ticari Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Lezzetli

Meyve Suyu

Çok Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

180-220

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
    BAŞA DÖN
 

FORTUNE

 

     
 

MEYVE ve AĞAÇ ÖZELLİKLERİ

Tescil Durumu

Tescilli

Hasat Dönemi

Mart-Nisan

Ağaç Üzerinde Kalma Durumu

Kısmi

Soğuktan Zararlanma Eşiği (ºC)

-4

Ağaç Habitusu

Yuvarlak ve hızlı büyür

Dikenlilik Durumu

Az Dikenli

Periyodisite Durumu

Yok

Ekolojik Seçicilik

Yok

Ekonomik Verime Yatma Yaşı

5-6

Meyve Kabuk Rengi

Koyu Turuncu

Pürüzlülük

Hafif Pürüzlü

Meyve Ağırlığı (gr)

70-80

Kabuk Kalınlığı

İnce

Soyulabilirlik

Kolay

Puflaşma

Var

Çekirdeklilik

Ticari Çekirdeksiz

Meyve Eti Rengi

Turuncu

Tad ve Lezzet

Tatlı ve Lezzetli

Meyve Suyu

Çok Sulu

Verim (kg / Ağaç)         (10-12 Yaşında)

150-180

Tüketim Şekli

Sofralık

Endüstride Kullanımı

-

 
 
 
    BAŞA DÖN
HAZIRLAYANLAR Ertuğrul TURGUTOĞLU  
  Gülay DEMİR  
  Şenay KURT  
  Nejmettin KAYA  

ANA SAYFA                                                    ÜRÜNLERİMİZ